آشنایی با خواص درمانی عرق گیاهی زعفران در طب سنتی

عرق گیاهی زعفران از نوشیدنی‌های انرژی‌زا و شادی بخش است که حاصل شده از گلبرگ‌های زعفران می‌باشد. عموم مردم از خواص زعفران و عرق این گیاه معجزه‌آسا اطلاعات کمی دارند. نام این گیاه گرانبها، اغلب مردم را به یاد ادویه معروف و گرانبهای زعفران می‌اندازد که به عنوان طعم دهنده و چاشنی غذا مورد استفاده قرار می‌گیرد. تا چند سال اخیر، کسی نمی‌دانست که چه خواص جادویی در گلبرگ‌های زعفران وجود دارد.

در این مقاله از سایت کاکوتی با شما عزیزان همراه شده‌ایم که به اتفاق هم نگاهی بر خواص درمانی عرق زعفران بیندازیم. در ابتدا توضیحی مختصر در مورد گیاه زعفران ارائه می‌دهیم و سپس به معرفی روغن زعفران و عوارض مصرف آن، عرق زعفران، طرز تهیه عرق زعفران، عوارض مصرف عرق زعفران و خواص درمانی آن در طب سنتی می‌پردازیم. امیدواریم مطالب این مقاله موجب افزایش آگاهی شما در مورد این گیاه گرانبها قرار گیرد. خرسند می‌شویم ما را تا پایان این مقاله همراهی نمایید.          

زعفران معروف به طلای سرخ از خانواده زنبقیان و تیره ساتیوس با نام علمی کرکوس که در زبان فارسی با نام زرپران به معنی دارای گل‌های زرد، معروف است. این گیاه در قرن ۱۸ قبل از میلاد در دوران یونان و روم و حتی ما قبل تر از آن در عصر برنز کشت می‌شد. نقاشی‌های بر روی دیوار کاخ کنوسوس، تصاویری از دختران که در دست‌هایشان گل‌های زعفران وجود دارد، را نشان می‌دهد.

دلیل زردی رنگ زعفران، نوعی مولکول زردینه به نام‌های کروستین و کروسین، کارتنوئیدها، سافرانال، پیکروکروسین و کائمفرول است. زعفران حاوی خواص آنتی اکسیدانی، آنتی باکتریال و ضد سرطان است. این گیاه در درمان بیماری دیابت نوع ۲ و نارسایی قلب و پیشگیری از نارسایی قلب بسیار موثر است. زعفران به دلیل دارا بودن عناصر و ترکیبات شیمیایی موثر در خود تاثیر به سزایی در سلامتی بدن دارد.

 زعفران موجب افزایش سطح پروتئین در سلول‌های بدن می‌شود. زعفران به دلیل دارا بودن خواص آنتی اکسیدانی در از بین بردن رادیکال‌های آزاد بسیار کارآمد است. از بین بردن رشد پروتئین‌هایی که موجب آلزایمر می‌شوند از دیگر خواص این ادویه معجزه‌گر است. خواص درمانی گیاه معجزه‌گر زعفران به این چند مورد محدود نمی‌شود. لازم به ذکر است که این گیاه با کاهش سطح کورتیزول و افزایش سطح استروژن، موجب سلامت استخوان‌ها می‌شود. گیاه زعفرن دارای ۱۵۰ نوع ترکیب گوناگون است که هر کدام از فواید متفاوتی برای بدن برخوردار می‌باشند. از دیگر خواص درمانی این گیاه می‌توان به افزایش گردش خون و اکسیژن رسانی به سلول‌ها، افزایش سوخت و ساز بدن، افزایش سیستم ایمنی بدن به دلیل وجود اسید اسکوربیک، افزایش تولید گلبول‌های سفید، محافظت از سلامت قلب به دلیل وجود پتاسیم و… اشاره نمود. در طب سنتی نیز استفاده از گیاه زعفران به عنوان مسکن، آرامبخش، مقوی معده، ضد اسپاسم و در تغذیه به عنوان طعم و رنگ دهنده توصیه می‌شود. همچنین از این گیاه به دلیل دارا بودن رنگ بسیار غلیظ، در صنایع قنادی، آرایشی و داروسازی به وفور استفاده می‌شود.

فواید وعوارض جانبی مصرف روغن زعفران

روغن زعفران یکی از فرآورده‌های گیاه زعفران است که از ترکیب چند رشته زعفران در روغن بادام به دست می‌آید. این روغن از خواص درمانی زیادی برخوردار است. روغن زعفران حاوی مقادیر بالایی از فولیک اسید، نیاسین، ویتامین A، ویتامین C و ریبوفلاوین است. روغن زعفران به دلیل دارا بودن ترکیبات و عناصر مفید در خود موجب درمان اضطراب، افسردگی، درمان اختلالات جنسی، بیماری‌های پوستی، کاهش علائم سندروم قبل از قاعدگی، ریزش مو به دلیل وجود آنتی اکسیدان‌ها و سلامت دستگاه قلبی و عروقی می‌گردد. یک روش کاملا طبیعی و خانگی برای رفع افسردگی و افزایش شور و نشاط در فصول سرد سال، استفاده از کمی روغن زعفران به عنوان خوشبو کننده‌ی هوا می‌باشد. به این صورت که مقدار کمی روغن زعفران را در دستگاه بخور و خوشبو کننده هوا بریزید تا رایحه این گیاه در فضای خانه پخش شود. لازم به ذکر است که اگر کودکی در منزل دارید که به عطر این گیاه آلرژی دارد، استنشاق آن در فضای منزل را محدود کنید. از دیگر روغن‌های گیاهی معطر مانند روغن اسطوخودوس، گل گاوزبان و… نیز می‌توان به همراه روغن زعفران برای معطر کردن منزل استفاده کرد.

روغن زعفران در صورتی که به طور معمول و به اندازه مصرف شود، برای بدن بسیار مفید می‌باشد. اما اگر در مصرف آن اعتدال رعایت نشود و بیش از حد مصرف گردد، سرگیجه، زردی چشم و پوست، بی‌حسی، حالت تهوع و استفراغ را به همراه خواهد داشت. بانوان باردار و افرادی که از مشکلات مغز استخوان، کلیه و کبد رنج می‌برند، از مصرف روغن زعفران جدا پرهیز نمایند. همچنین بانوانی که قصد دارند از روغن زعفران به عنوان ماسک استفاده کنند، قبل از مصرف حتما با پزشک مشورت نمایند.

عرق گیاهی زعفران و طرز تهیه آن

زعفران از سه قسمت کلاله، پرچم و گلبرگ تشکیل شده است. از کلاله‌های زعفران که قسمت گرانبهای این گل می‌باشند برای تهیه عرق زعفران استفاده نمی‌شود. این قسمت از گل بسیار ارزشمند است و برای فروش جدا می‌شود. برای تهیه عرق گیاهی زعفران، فقط از گلبرگ‌های بنفش استفاده می‌شود. برای انجام این کار کافیست کناره‌های گلبرگ‌های بنفش را کمی بشکافید تا کلاله قرمز به آسانی از آنها جدا گردد. سپس گلبرگ‌های بنفش را در ظرفی جداگانه ریخته تا برای تهیه عرق زعفران آماده شوند. حالا گلبرگ‌های بنفش جدا شده و در آب سرد ریخته و به آرامی شسته می‌شوند. بر اثر شستشو تمامی گرد و غبار و حشرات نشسته بر روی گلبرگ‌ها به طور کامل نمیز می‌شوند. پس از شستشو گلبرگ‌ها در آبکش ریخته می‌شوند تا آب اضافی آنها کاملا گرفته شود. پس از گذشت ۴ الی ۵ ساعت، آب اضافی کاملا گرفته می‌شود و گلبرگ‌های بنفش زعفران به طور کامل خشک شده و برای عرق گیری آماده می‌شوند. حالا وقت آن رسیده تا گلبرگ‌های خشک شده را از دستگاه خشک کن خارج کرده و در محیطی عاری از آلودگی قرار داده شوند. در صورتی که دستگاه خشک کن در دسترس نباشد، می‌توان گلبرگ‌ها را بر روی پارچه تمیز ریخته و در محیط بدون رفت و آمد قرار داد تا کاملا خشک شوند. در این روش گلبرگ‌ها پس از گذشت چند روز خشک می‌شوند. پس از خشک شدن گلبرگ‌‍‌ها، نوبت به آماده سازی دستگاه عرق گیری است.  نیاز است پس از تهیه، دستگاه تقطیر کاملا شسته شود. پس از شستشو، بسته به ظرفیت دیگ عرق گیر، مقداری گل درون آن قرار داده و روی گل‌ها مقداری آب ریخته می‌شود. به طوری که میزان آب و گیاه، در زیر دستگاه قرار گیرد. درب دستگاه محکم بسته می‌شود. دستگاه عرق گیر به کندانسور متصل، و دستگاه  برای تولید عرق گیری آماده می‌شود. با روشن شدن شعله زیر دستگاه تقطیر و راه اندازی کندانسور دستگاه، کار عرق گیری شروع می‌شود. پس از به جوش آمدن آب درون دیگ تقطیر، بخار حاصل از آن به سمت کندانسور حرکت می‌کند و درون آن خنک می‌شود. این بخار حاوی خواص فوق العاده زعفران است که در کندانسور، سرد و به مایع تبدیل می‌شود. بطری با دهانه کوچک را در زیر خروجی کندانسور قرار می‌گیرد و این عرق زعفران با ارزش را جمع آوری می‌شود.

به طور کلی برای هر یک کیلوگرم گلبرگ بنفش رنگ زعفران، در حدود ۵ لیتر عرق زعفران تولید می‌شود. علت سودآوری تولید این محصول، قیمت پایین گلبرگ زعفران و همچنین حجم بالای تولید این عرق می‌باشد.

آشنایی با خواص درمانی عرق زعفران در طب سنتی

• عرق گیاهی زعفران دارای خواص ضد میکروبی و آنتی باکتریال است که از رشد و گسترش باکتری‌ها پیشگیری می‌کند. در صورتی که از طریق غذاهای آلوده دچار مسمومیت غذایی شدید، عرق گیاهی زعفران در بهبود این مسمومیت بسیار موثر است.     
• در طب سنتی مصرف و خرید عرق گیاهی زعفران برای درمان نارسایی‌هایی نظیر بیماری آسم، برونشیت و سرفه بسیار توصیه می‌شود. شما عزیزان نیز در صورت تمایل برای خرید عرق زعفران می‌توانید از طریق این لینک اقدام نمایید. این عرق گیاهی معجزه‌آسا، غنی از آنتی اکسیدان‌های مفید است که دارای خواص تسکین دهنده و ضد التهابی می‌باشد و به همین دلیل باعث بهبود بیماری‌های تنفسی می‌شود. عرق گیاهی زعفران همچنین اکسیژن رسانی را افزایش می‌دهد.
• از دیگر خواص درمانی عرق گیاهی زعفران به تقویت سیستم ایمنی بدن می‌توان اشاره نمود. هنگامی که سیستم ایمنی بدن تقویت شود، شانس محافظت از سلامتی بدن در برابر بیماری‌ها افزایش می‌یابد. مصرف مداوم و به اندازه‌ی عرق گیاهی زعفران موجب مقاوم شدن سیستم ایمنی بدن می‌شود. در واقع عرق گیاهی زعفران به دلیل دارا بودن آنتوسیانین‌ها باعث تقویت سیستم ایمنی بدن می‌شود.
• عرق گیاهی زعفران دارای خواص ضد سرفه است. آنفولانزا و انواع سرماخوردگی از بیماری‌های رایج در فصول سرد سال می‌باشند. از علائم بارز سرماخوردگی می‌توان به سرفه‌های خشک و گلو درد اشاره نمود. سرفه‌های خشک بسیار آزار دهنده می‌باشند. عرق گیاهی زعفران به دلیل وجود مواد فعالی نظیر کروسین و سافرانال در خود، دارای تاثیرات ضد سرفه است و برای درمان این عارضه بسیار موثر عمل می‌کند.
• عرق گیاهی زعفران در کاهش علائم افسردگی نقش به سزایی دارد. افسردگی نوعی اختلالات روان شناختی است که تاثیر فراوانی بر خلق و خوی فرد می‌گذارد. فرد مبتلا به افسردگی، آن انرژی و روحیه لازم برای انجام فعالیت‌های روزانه را ندارد. در صورتی که این بیماری درمان نشود ممکن است منجر به خودکشی شود. برای درمان افسردگی روش‌ها و داروهای شیمیایی زیادی وجود دارد که نقش چشمگیری در بهبود این اختلال دارند، اما در صورتی که در دراز مدت مصرف شوند، باعث عوارض جانبی می‌شوند. در مقابل داروهای شیمیایی، داروهای گیاهی نیز وجود دارند که سال‌های زیادی است از آنها در سراسر جهان برای درمان این اختلال استفاده می‌شود. از جمله داروهای گیاهی شناخته شده برای درمان و بهبود علائم افسردگی می‌توان به عرق گیاهی زعفران اشاره نمود. این عرق گیاهی قابل استفاده برای درمان افسردگی خفیف تا متوسط می‌باشد. البته کلاله زعفران تاثیر بیشتری در این امر دارد. عرق زعفران که از گلبرگ‌های گیاه زعفران تهیه می‌شود، ارزان‌تر و اقتصادی‌تر می‌باشد. استفاده از این عرق برای کاهش علائم افسردگی پس از زایمان بانوان نیز بسیار توصیه می‌شود.
• تحقیقات انجام شده در طی سال‌های متوالی حاکی از آن است که عصاره‌ی گلبرگ‌های گیاه زعفران دارای خواص ضد درد و ضد التهاب می‌باشد. استفاده از عرق گیاهی زعفران باعث بهبود التهاب‌های مزمن می‌شود. لازم به ذکر است که استفاده از عرق زعفران تاثیر چندانی بر التهاب حاد و پیشرفته ندارد.
• عرق گیاهی زعفران در پیشگیری از نابینایی نقش به سزایی دارد. استفاده از عرق گیاهی به دلیل دارا بودن ترکیبات و عناصر مفید در خود باعث تقویت قدرت بینایی شده و از کاهش قدرت بینایی تا حد بسیار زیادی می‌کاهد. در واقع این عرق گیاهی باعث پیشگیری از ابتلا به بیماری‌های چشمی می‌شود. بر اساس تحقیقاتی که در مراکز چشم پزشکی استرالیا صورت گرفت، به این امر دریافتند که گیاه زعفران بر ژن‌های که به عملکرد بهتر سلول‌های بینایی کمک می‌کند، نقش موثری دارد.
• محافظت از سلامت و عملکرد کبد، از خواص درمانی دیگر عرق زعفران در طب سنتی می‌باشد. کبد از عضو‌های مهم در بدن است که اگر دچار اختلال گردد، خطرات جدی سلامت بدن را تهدید می‌کند. وجود چربی به اندازه در کبد انسان طبیعی است، اما اگر میزان این چربی به ۵ الی ۱۰ درصد برسد، فرد دچار کبد چرب می‌شود که برای سلامتی بسیار مضر است. در طب سنتی استفاده از گیاهان دارویی نظیر عرق زعفران برای درمان این بیماری بسیار توصیه شده است. مطالعات نشان می‌دهد که مصرف ویتامین‌ها، گیاهان و برخی از مکمل‌ها باعث بهبود بیماری کبد چرب و پیشگیری از پیشرفت آن می‌شود. گلبرگ‌های گیاه زعفران حاوی مقادیر بالایی آنتی اکسیدان است که از تجمع چربی‌ها پیشگیری کرده و برای درمان این اختلال بسیار مفید است.
• مصرف عرق گیاهی زعفران باعث بهبود هضم غذا و تقویت دستگاه گوارش می‌شود. عرق گیاهی زعفران دارای خواص اشتها آور می‌باشد.
• به افراد مبتلا بی‌خوابی و انواع اختلالات خواب، توصیه می‌شود که با مصرف عرق گیاهی زعفران خوابی توام با آرامش را تجربه کنند. استفاده از این عرق گیاهی در تنظیم زمان و کیفیت خواب تاثیر شگفت انگیزی دارد.
• با استفاده‌ی منظم از عرق گیاهی زعفران سلامت قلب خود را تضمین کنید. عرق گیاهی زعفران کلسترول خون را که یکی از علل ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی است را کاهش داده و بدین ترتیب در سلامت قلب نقش موثری دارد.
• از عرق گیاهی زعفران در جوان‌سازی پوست می‌توان استفاده نمود. عرق زعفرن رادیکال‌های آزاد را حذف، چین و چروک را کاهش و بدین ترتیب موجب جوان‌سازی پوست می‌گردد.

عوارض مصرف عرق گیاهی زعفران

• در صورتی که عرق زعفران بیش از حد مصرف شود، اضطراب را افزایش می‌دهد.
• استفاده بیش از حد مجاز از این عرق گیاهی باعث تغییر رنگ پوست، آسیب به کلیه‌ها، کم شدن اشتها و سردرد و اختلال حواس می‌شود.
• بانوان باردار از مصرف عرق زعفران جدا پرهیز نمایند.
• مصرف عرق زعفران برای افراد دارای طبع گرم، اسهال، از دست دادن آب بدن و ترشح خون در ادرار را به همراه دارد.