آشنایی با گل یاس و خواص درمانی آن در طب سنتی

گل یاس یا ملکه‌ی گل‌ها با نام لاتین جاسمین، از واژه‌ی پارسی یاسمین به معنای هدیه الهی مشتق شده است. اولین خاستگاه گل یاس، منطقه‌ی هیمالیا در غرب چین می‌باشد. از پیشگامان پرورش گل یاس می‌توان از ایران، افغانستان، پاکستان، تاجیکستان، هند و نپال یاد کرد. گل یاس از فواید دارویی بسیار بالایی برخوردار است، به طوری که چینی‌های باستان برای التیام و بهبودی زخم‌ها و تقویت بدن از این گل استفاده می‌کردند. گل یاس جزء درختچه‌های است که ارتفاع  آن به ۲ الی ۱۰ متر می‌رسد. فصل  گل‌دهی گیاه یاس، از اواسط بهار تا اوایل فصل تابستان است. رنگ‌ گل‌های یاس عموما بنفش است اما در رنگ‌های دیگری مانند سفید، زرد کمرنگ، صورتی و شرابی تیره نیز وجود دارد. گل یاس از معطرترین گیاهانی است که می‌توانید در اتاق خواب یا باغچه از وجود آن لذت ببرید.

یاس‌ها از جمله گیاهانی هستند که به صورت تجاری به جهت تولید گل‌های معطر و روغن ضروری پرورش داده می‌شوند. قسمت عمده‌ای از گل‌های یاس در گلدان‌ها رشد می‌کنند و از شاخه‌های تزئینی آن به جهت هدیه‌های مذهبی مورد استفاده قرار می‌گیرد و مقدار کمی از آن نیز در صنعت تولید روغن و عطر به کار برده می‌شود. در تولید عطرهای برتر از یاس خالص، استفاده می‌شود که از لحاظ اهمیت در رتبه‌ی دوم، بعد از گل رز قرار می‌گیرد.

طبع و مزاج گل یاس در طب سنتی

بر طبق منابع ذکر شده در طب سنتی، طبع گیاه یاس، گرم است. بنابراین استفاده از آن برای افراد دارای طبع سرد بسیار مناسب است.

خواص بوییدن گل یاس

• استشمام رایحه‌های خوش طبیعی، به خصوص در فصل بهار، جان و دل و خرد را می‌پرورد و باعث حس سرزندگی می‌گردد.
• به این دلیل که مزاج گل یاس، گرم است، بهتر است که استشمام این گل در زمان خواب صورت گیرد.
• قرار دادن گل یاس در اتاق خواب و استشمام رایحه‌ی دلپذیر آن در بهبود وضعیت مزاج، آرامش اعصاب، خوابی راحت و دیدن خواب ‌های خوش بسیار تاثیرگذار است.
• قرار دادان گل یاس در خواب علاوه بر اینکه تاثیر بسزایی در بهبود خواب دارد، در سریع‌تر، بهتر و دقیق‌تر پاسخ دادن به سوال‌های هوشی نیز بسیار موثر است.
• افزایش سطح هوشیاری، افزایش فعالیت مغز، درمان فراموشی و تقویت حافظه از دیگر خواص استشمام رایحه‌ی گل یاس است.
• به جهت کاهش اضطراب و دلهره، استشمام این رایحه‌ی دلپذیر را فراموش نکنید.
• رایحه‌ی دلپذیر یاس، در رفع غمگینی و افکار ناشی از افسردگی بسیار موثر است و شادی و نشاط را به شما هدیه می‌دهد.
• استشمام رایحه‌ی گل یاس در صورتی که به طور مداوم انجام شود، یک روش طبیعی برای رفع سفیدی مو محسوب می‌شود.
• مطالعات حاکی از آن است که استشمام رایحه‌ی گل یاس در رفع سردردهای سرد، صرع، اوتیسم و کم کاری تیروئید بسیار موثر است.
• به جهت تقویت اعصاب و حافظه، استشمام رایحه‌ی گل یاس را فراموش نکنید.
• از دیگر خواص استشمام رایحه‌ی گل یاس می‌توان به رفع مشکلات و ناراحتی‌های کبد، اسهال خونی و رفع و تسکین انواع دردها به خصوص دردهای دوران قاعدگی خانم‌ها و همچنین بهبودی بیماری جزام اشاره نمود.

خواص چای گل یاس

• یکی از خواص درمانی چای گل یاس، سلامت و بهبود کارکرد دستگاه گوارش است. گل یاس حاوی مقادیر بالایی آنتی اکسیدان است که روند جذب مواد غذایی و عملکرد دستگاه گوارش را بهبود می‌دهد. از دیگر خواص گل یاس بر دستگاه گوارش، تحریک رشد باکتری‌های مفید روده می‌باشد. همچنین خاصیت ضد انقباض چای گل یاس در بهبود سوء هاضمه، بهبود عملکرد ضعیف معده و رفع التهابات دستگاه گوارش است.
• دمنوش گل یاس به دلیل دارا بودن آنتی اکسیدان بالا، در از بین بردن مواد شیمیایی مضر بسیار موثر است. همچنین مصرف چای یاس باعث از بین رفتن رادیکال‌های آزادی ایجاد کننده‌ی التهاب می‌شود.
• اگر دلتان می‌خواهد همیشه جوان بمانید، مصرف چای گل یاس را فراموش نکنید. این چای به دلیل دارا بودن آنتی اکسیدان بالا، در صافی پوست و پیشگیری از ایجاد چین و چروک بسیار موثر است. با مصرف مرتب این چای شاهد رفع چروک‌های ریز، کمرنگ شدن لک‌های صورت و پیشگیری از تاثیر رادیکال‌های آزاد بر روی پوست و بدن خود خواهید بود.
• مصرف چای گل یاس در کاهش وزن و لاغری بسیار موثر است. اگر چای گل یاس را به طور منظم مصرف کنید و در کنار آن یک رژیم غذایی متعادل داشته باشید، خیلی سریع به اندام مورد نظر خود دست خواهید یافت.
• یک روش طبیعی و خانگی برای درمان سرماخوردگی، استفاده از چای گل یاس است. یکی از خواص گل یاس، ضد ویروس بودن است. محققان به این نتیجه رسیده‌اند که مصرف چای گل یاس در درمان سرفه و سرماخوردگی نقش بسزایی دارد. لازم به ذکر است مصرف این چای برای افراد دارای مشکل تنفسی توصیه نمی‌گردد.
• متعادل نمودن سطح قند خون از دیگر خواص درمانی مصرف چای گل یاس در طب سنتی می‌باشد. این دمنوش به تولید انسولین کمک نموده و باعث متعادل نگه‌داشتن سطح قند خون می‌شود. بنابراین مصرف این دمنوش فوق‌العاده، باعث تنظیم قند و گلوکز خون در بدن و مانع از ابتلا به بیاری دیابت می‌شود.
• تحقیقات حاکی از آن است که مصرف چای گل یاس دارای اثر مهار کنندگی بر رشد باکتری‌های عفونت زای دستگاه گوارش دارد.
• چای گل یاس با تاثیر بر دستگاه عصبی مرکزی، تسهیل تنفس، اشباع خون با اکسیژن و مقابله با فشار خون در رفع افسردگی و هیجان نقش بسیار موثری دارد.
• استفاده از چای و روغن گل یاس به افرادی که دچار اختلال خواب هستند، توصیه می‌گردد. مصرف این چای بر روی هر دو بخش ارادی و غیرارادی سیستم عصبی تاثیر گذاشته و برای افرادی که از بی‌خوابی رنج می‌برند و دچار اختلال خواب هستند، توصیه می‌گردد.
• از دیگر خواص درمانی این چای، تقویت نیروی جنسی است.
• استفاده از چای و روغن گل یاس در تنظیم هورمون‌های زنانه، پیشگیری از دردهای قاعدگی از طریق تحریک قاعدگی، بهبود عوارض یائسگی و بهبود سندروم علائم پیش از قاعدگی بسیار کارآمد است.
• یک روش طبیعی و خانگی برای مقابله با افسردگی پس از زایمان، استفاده از دمنوش گل یاس است.
• از دیگر خواص درمانی این چای شگفت انگیز، کاهش دوره پریودی پس از زایمان است.
• مصرف روزانه یک فنجان چای گل یاس در سلامت قلب و پیشگیری از ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی، بسیار موثر است.
• مصرف چای گل یاس باعث کاهش فشار خون می‌گردد.
• به جهت کاهش سطح کلسترول بد خون، استفاده از دمنوش گل یاس یک گزینه‌ی عالی می‌باشد.
• مصرف چای گل یاس به دلیل سرشار بودن از آنتی اکسیدان به مبارزه علیه رادیکال‌های آزاد پرداخته و بدین ترتیب تا حد زیادی از وقوع سرطان پیشگیری می‌کند. رادیکال‌های آزاد عموما از طریق آلودگی‌های محیطی و غذایی وارد بدن انسان می‌شوند و با بهم زدن نظم عملکرد سلول‌ها، باعث ایجاد مشکلات عصبی و سلول‌های سرطانی می‌شوند. مصرف چای گل یاس از این روند پیشگیری می‌کند.
• چای گل یاس به دلیل دارا بودن ترکیبات موثر در خود مانند آلکالوئید، سالسیلیک اسید، جاسمون، ایندول، بنزوئیک استات، لینالول و مقادیر بالای ویتامین و مواد معدنی، باعث تقویت سیستم ایمنی بدن می‌شود.
• درمان یبوست و نفخ از دیگر فواید مصرف چای گل یاس است.
• یک روش طبیعی و خانگی برای درمان و کاهش استرس، استفاده از چای گل یاس است.
• در طب سنتی چین از چای گل یاس برای رفع هیجان و اضطراب نامتعادل، رفع استرس، درمان آفتاب زدگی و بهبود بیماری‌های عفونی استفاده می‌شود.
• مصرف چای گل یاس در درمان دل درد و دل پیچه بسیار موثر است.
• چای گل یاس به دلیل دارا بودن عناصر و ترکیبات موثر در خود، یک گزینه‌ی عالی برای درمان اسهال به شمار می‌رود.
• اگر به دنبال یک روش ساده و کلیدی برای ضدعفونی و التیام زخم هستید، پیشنهاد طب سنتی به شما استفاده از چای گل یاس است. برای این منظور می‌توانید از این چای هم به صورت خوراکی و هم موضعی استفاده کنید. مصرف موضعی به این صورت است که ابتدا چای را دم کنید و پس از سرد شدن، با کمک یک تکه پنبه یا پارچه‌ی تمیز نخی، محل زخم را شستشو دهید. این روش را روزی دو مرتبه تکرار کنید تا بهبودی کامل حاصل شود. خاصیت ضدعفونی کنندگی این چای به دلیل ترکیباتی مانند بنزیل بنزوات، بنزوئیک اسید و بنزآلدهید می‌باشد.
• درمان تنگی نفس از دیگر خواص درمانی این چای است. برای رفع این ناراحتی، دمنوش گل یاس را به این صورت تهیه کنید. ابتدا ۲۰ عدد گل یاس را بشویید و در ظرفی بریزید و به آن دو الی سه فنجان آب اضافه کنید. ظرف را بر روی حرارت قرار دهید تا به خوبی بجوشد و سپس به ان مقداری نمک بیفزایید. این دمنوش را روزانه دو مرتبه ( صبح و ظهر)، میل کنید تا نتایج مثبت حاصل گردد.
• نوشیدن چای گل یاس یا استفاده از روغن گل یاس، یک روش طبیعی و عالی برای درمان گوش درد ناشی از التهاب گوش میانی یا بیرونی، می‌باشد.  
• از دیگر خواص درمانی چای گل یاس، می‌توان به شست و شوی چشم اشاره نمود. برای این امر می‌توانید از چای سرد شده‌ی یاس استفاده کنید. همچنین می‌توانید گل‌های یاس را از شب قبل در آب بخیسانید و روز بعد از آن به عنوان محلول چشمی استفاده نمایید. در طب سنتی از چای گل یاس برای رفع التهاب چشم، سرخی چشم، تورم چشم و خارش چشم، به عنوان محلول چشمی استفاده می‌شود.
• برای درمان روماتیسم، استفاده از دمنوش گل یاس را فراموش نکنید.
• درمان سنگ صفرا از دیگر خواص درمانی دمنوش گل یاس است.
• استفاده‌ی مرتب و مداوم چای گل یاس برای تسکین و التیام دندان درد، رفع بوی بد دهان، رفع عفونت لثه و مقابله با پوسیدگی دندان از طریق حذف باکتری‌های عامل پوسیدگی، بسیار سودمند است. به جهت این امر کافیست از دمنوش سرد شده‌ی گل یاس برای شستشوی دهان استفاده کنید.
• به جهت درمان تورم و التهاب روده از این دستورالعمل تهیه چای گل یاس استفاده کنید. ابتدا یک مشت گل یاس را بشویید و در ظرفی بریزید و به آن سه فنجان آب اضافه کنید. ظرف را بر روی حرارت ملایم قرار دهید تا به جوش آید. اجازه دهید مرحله‌ی جوش خوردن تا زمانی ادامه یابد که مقدار آب به یک فنجان برسد. در نهایت چای را از صافی عبور دهید و روزانه دو مرتبه نوش جان کنید. با مصرف مداوم این دمنوش شاهد نتایج مثبت قرار خواهید گرفت.
• مصرف چای گل یاس در رفع تب شدید بسیار کارآمد است.
• اگر دچار التهابات کلیوی هستید، استفاده از این روش تهیه‌ی دمنوش گل یاس را فراموش نکنید. برای تهیه به ۱۵ گرم گل یاس خشک شده‌ نیاز داریم. گل‌ها را در ظرفی بریزید و دو فنجان آب به آن اضافه کنید. ظرف را بر روی حرارت قرار دهید تا حجم آب اولیه‌‌ی آن به نصف برسد. چای را از صافی عبور دهید و روزی دو مرتبه میل نمایید.
• مصرف گل یاس یک داروی باستانی و سنتی برای بهبود و تقویت عملکرد‌های مغزی است. خاصیت آنتی اکسیدانی گل یاس و پلی فنول موجود در آن، باعث بهبود فعالیت مغزی و افزایش ترشح انتقال دهنده‌های عصبی آرام بخش نظیر سروتونین و دوپامین می‌گردد.
• در طب سنتی برای رفع مشکلات پوستی نظیر عفونت‌های قارچی، کچلی و آکنه استفاده می‌شود. برای این منظور کافیست دمنوشی از گل و ریشه‌ی یاس تهیه کنید و با کمک یک تکه پنبه آن را روی ناحیه‌ی مورد نظر پوشش دهید.

طرز تهیه دمنوش گل یاس

برای تهیه این دمنوش، ابتدا مقداری گل یاس را در قوری بریزید و به آن آب جوش اضافه کنید. قوری را روی حرارت غیرمستقیم قرار دهید تا برای مدت زمان ۲ الی ۵ دقیقه دم بکشد. برای طعم دار کردن دمنوش می‌توانید از کمی عسل، لیمو، برگ نعناع یا شکر استفاده کنید.

موارد منع مصرف دمنوش گل یاس

• مصرف چای گل یاس به دلیل داشتن بوی قوی در دوران بارداری توصیه نمی‌شود. مصرف این چای ممکن است گاهی، سبب انقباض زودرس در زنان باردار شود.
• این گیاه حاوی کافئین است. بنابراین از مصرف بیش از حد پرهیز کنید زیرا کافئین بیش از حد باعث مشکلات خواب، افزایش ضربان قلب، دلهره، عصبی شدن و حتی ایست قلبی می‌شود.
• از مصرف این دمنوش قبل از رانندگی پرهیز کنید زیرا لینانول موجود در آن باعث بروز گیجی می‌شود.
• از مصرف نا به جا و ناشتای دمنوش گل یاس پرهیز کنید، زیرا طبیعت این دمنوش اسیدی است.